Deontologische code

De deontologische code wil een houvast bieden aan de personeelsleden van de Vlaamse overheid om integer te kunnen werken. Duidelijke regels bevorderen helderheid en eenduidigheid. Maar de praktijk is vaak complex, zeker in een grote organisatie zoals de Vlaamse overheid. Regels kunnen niet alle handelingen vatten. Daarom verwacht de Vlaamse overheid als werkgever dat alle personeelsleden hun verantwoordelijkheid nemen om integer te werken.

Functies van de code
Inhoud van de code
Toepassingsgebied
Entiteitsspecifieke codes
Gebruikers van de code
Historiek

De deontologische code is slechts een van de instrumenten van het integriteitsbeleid van de Vlaamse overheid. Daarnaast helpen ook handleidingen, dilemmatrainingen ... de integriteitsactoren en de coördinator integriteitszorg ... bij het voeren van het integriteitsbeleid.

Functies van de code

  • De code heeft in de eerste plaats een stimulerende functie. Het moedigt alle personeelsleden van onze organisatie aan om na te denken over wat het betekent integer te werken volgens de waarden van de Vlaamse overheid en over de concrete toepassing daarvan in de dagdagelijkse werkpraktijk.
  • De code wil ook een open gesprekscultuur binnen de Vlaamse overheid stimuleren waar medewerkers en leidinggevenden integriteitsdilemma's bespreken. Dat draagt bij tot betere afspraken en een snellere detectie van knelpunten en mogelijke risico's.
  • Daarnaast heeft de code ook een controlerende functie om de integriteit van de Vlaamse overheid te toetsen en te volgen.

Een consequent integriteitsbeleid heeft een positieve invloed op het vertrouwen van burgers en bedrijven in de Vlaamse overheid. De Vlaamse overheid heeft op het vlak van integriteit een voorbeeldfunctie.

Inhoud van de code

De deontologische code bevat de algemene principes, regels en afspraken volgens welke de personeelsleden van de Vlaamse overheid werken.

De code is gebaseerd op de waarden en waardegebonden competenties van de Vlaamse overheid:

Verder wordt in de deontologische code ook de afspraken rond het beschermen van kwetsbare functies en het melden van onregelmatigheden opgenomen.

Raadpleeg de omzendbrief met de deontologische code van de Vlaamse overheid

Toepassingsgebied

Entiteit en personeelsleden

Met uitzondering van

de departementen
de IVA's zonder rechtspersoonlijkheid de inspectie van het agentschap voor kwaliteitszorg in
Onderwijs en Vorming
de IVA's met rechtspersoonlijkheid
de publiekrechtelijk vormgegeven EVA's de VVM (De Lijn)
het secretariaatspersoneel van de strategische adviesraden de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV),
de strategische adviesraad voor het Vlaamse Welzijns-, Gezondheids-
en Gezinsbeleid (SAVWGG) en de Mobiliteitsraad van Vlaanderen (MORA)
de administratieve diensten van de Raad van het Gemeenschapsonderwijs

de gouverneurs

de arrondissementscommissarissen
de gewestelijke ontvangers

Het schematisch overzicht

Entiteitsspecifieke codes

In een grote organisatie zoals de Vlaamse overheid is de praktijk bij de verschillende entiteiten en de mogelijke handelingen van de personeelsleden zo veelzijdig en divers dat het onmogelijk is om alles te vatten in een algemene code. Daarom is het van groot belang dat de toepassing van de deontologische code gebeurt in een open cultuur waar iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt.

Het is belangrijk dat entiteiten werk maken van het implementeren en opvolgen van deze code en dat ze entiteitsspecifiek de kwetsbare functies en risico's in kaart brengen en daar rond duidelijke aanvullende afspraken maken.

Heel wat entiteiten hebben al werk gemaakt van een entiteitsspecifieke code of hebben eigen arbeidsreglementen. Die specifieke codes en reglementen blijven gelden op voorwaarde dat ze niet in strijd zijn met de algemene regels in de deontologische code van de Vlaamse overheid.

Gebruikers van de code

De code is er in eerste instantie voor alle personeelsleden van de Vlaamse overheid. Zij kunnen de code als een houvast zien om integer te werken en kunnen de code raadplegen indien zij met een vraag rond het thema zitten.

Daarnaast zijn er echter doelgroepen die ook op een meer specifieke manier gebruik maken van de code.

  • Leidinggevenden
  • Contactpersonen integriteit
  • Personeels- en organisatieverantwoordelijken
  • Vertrouwenspersonen

Ten slotte zijn er nog de centrale integriteitsactoren: preventieadviseurs psychosociaal welzijn, dienst Emancipatiezaken, Interne Audit van de Vlaamse Administratie (IAVA), de sociale dienst en het Agentschap Overheidspersoneel.

Historiek

De huidige deontologische code werd goedgekeurd door de bevoegde minister van Bestuurszaken op 6 juli 2011.

Traject

In 2008 werd gestart met de actualisering van de deontologische code uit 2006. Verschillende focusgroepen met medewerkers uit de Vlaamse overheid werkten mee aan het evalueren van die code. Zo waren de conclusies onder meer dat medewerkers vooral vragen hadden over hoe de deontologische code in de praktijk te brengen, waar ze terecht kunnen met vragen en wat de sancties zijn bij integriteitschendingen.

Met die inzichten werd in 2009 gestart met de opmaak van een nieuwe code. Ook daarvoor sloegen verschillende partners de handen in elkaar: vertegenwoordigers uit de 13 beleidsdomeinen van de Vlaamse overheid, experts van de afdeling Regelgeving, afdeling Overheidsopdrachten, de dienst Emancipatiezaken en van het netwerk voor management in de Vlaamse overheid (MOVI).

Nieuwe elementen

De nieuwe deontologische code werd aangepast aan nieuwe ontwikkelingen zoals ‘anders werken’, het gebruik van sociale media, het aanvaarden van geschenken en aangevuld met een aantal verduidelijkingen. Zo maakt de nieuwe code duidelijk dat de werkafspraken en de deontologische principes gestoeld zijn op de waarden uit het Vlaams Personeelsstatuut en de waardegebonden competenties. Daarnaast verwijst de nieuwe deontologische code ook naar bestaande regelgeving en andere afspraken die te maken hebben met integriteit bij de Vlaamse overheid.

De deontologische code in de praktijk

Hoe brengt u nu de deontologische code in de praktijk? In dit luik vindt u praktische voorbeelden en handige instrumenten en tips.

Deontologische code voor de kabinetten

Hier vindt u de deontologische code voor de personeelsleden van de kabinetten van de leden van de Vlaamse Regering van 21/12/2007. Deze deontologische code creëert een referentiekader en houvast voor een integere invulling van de spefifieke ondersteunende rol die de kabinetsleden bekleden bij de politieke besluitvorming en beleidsvoering.

Deontologische code voor raden van bestuur

Het decreet deugdelijk bestuur stelt dat raden van bestuur een deontologische code moet opstellen voor haar leden. Meer informatie vindt u in de checklist onder deontologie.

Regelgeving

VPS, deel II, hoofstuk 1 - deontologische rechten en plichten