chat-altchatcrossloginquestion-circlesearchsmileystarthumbup-downwarning
Vlaanderen
Contacteer ons
    Terug naar overzicht Stuur een e-mail

    Stuur een e-mail naar 1700, de informatiedienst voor al uw vragen aan de overheid.
    U ontvangt een kopie van uw bericht.

    Terug naar overzicht Chat met ons
    Uw chatgesprek wordt automatisch gestart zodra er een medewerker beschikbaar is.
    Even geduld, uw positie in de wachtrij wordt bepaald.

    Een ontvangergerichte boodschap

    Als mensen informatie ontvangen, zoeken ze antwoorden op vragen als:

    • Wat wordt er concreet van mij verwacht en waar en wanneer moet ik dat dan doen?
    • Welke voor- en nadelen hangen samen met dit gedrag?
    • Wat zijn de baten van dit nieuwe gedrag? Staan de inspanningen die ik voor dit gedrag moet leveren in verhouding met de voordelen die ik ervoor krijg?
    • Waar vind ik meer informatie over het gewenste gedrag?

    Die antwoorden moet jij leveren, liefst zo kort en concreet mogelijk. Volgende richtlijnen kunnen je hierbij helpen:

    • Geef een boodschap per keer
    • Geef concrete, nuttige informatie
    • Stem je boodschap af op de betrokkenheid van de doelgroep bij het onderwerp.

    Geef een boodschap per keer

    Een korte en krachtige boodschap brengen is moeilijker dan op het eerste zicht lijkt. Als zender van de boodschap beschik je immers over veel meer informatie dan je nodig hebt om de overheidsboodschap uit te werken. Je moet dan ook in deze veelheid van informatie hoofd- en bijzaken onderscheiden en een kernboodschap afbakenen. Doe je dit niet, dan schiet je boodschap alle kanten uit en vraag je van de ontvanger een grote inspanning om de informatie te verwerken. "In de beperking toont zich de meester" geldt dus ook voor wie overheidsboodschap schrijft en zeker voor wie de ambitie heeft om mensen in armoede te bereiken.

    Tip! Bepaal de kern van je boodschap door de ontbrekende delen van onderstaande zin in te vullen. 

    Ik schrijf over...    [onderwerp] om duidelijk te maken aan...  [doelgroep] dat ..... [feit(en) of stelling] zodat ... [doel ]

    Geef concrete, nuttige informatie

    Geef in je boodschap concrete informatie die op korte termijn nuttig is voor de ontvanger Abstracte, moeilijke informatie maak je zo concreet mogelijk door voorbeelden, persoonlijke getuigenissen, verhalen, cijfers, illustraties. Ook een positieve, oplossingsgerichte insteek kan stimulerend werken om door te lezen. 

    Stem je boodschap af op de betrokkenheid van de doelgroep 

    Een overtuigende boodschap moet aansluiten bij de opinie van de doelgroep die je wil bereiken. Formuleer de boodschap zo dat ze op veel punten aansluit bij wat de doelgroep er zelf van vindt en slechts op enkele punten afwijkt. Worden mensen geconfronteerd met boodschappen die niet aansluiten op hun leefwereld of sterk afwijken van hun standpunten, dan zijn ze sneller geneigd om de boodschap in haar geheel te verwerpen.

    https://www.studiosesam.be/sesam-publicaties/publicaties/woorden-en-beelden-kleurig-kiezen/ Tiggelovend, I. (2011) Woorden en beelden k(l)eurig kiezen. Communiceren met een cultureel divers publiek. Antwerpen: Verbal Vision vzw en Wablieft, p. 25 - 36.
    Pol, B., Swankhuisen, C. en Vandeloo, P. (2012) Nieuwe aanpak in overheidscommunicatie. Mythen, misverstanden en mogelijkheden. Den Haag: Uitgeverij Coutinho,  224 p.
    Hoe je de boodschap brengt, hangt af van de mate waarin mensen open staan voor de voorgestelde gedragsverandering.

    Mensen die boven aan de ladder van gedragsverandering staan, zijn in de regel sterker betrokken op het gewenst gedrag. Zij zijn meer bereid om informatie te zoeken via verschillende bronnen, die informatie door te nemen en om argumenten te toetsen aan wat ze al weten. Hen benader je met een overtuigend pleidooi gebouwd op sterke argumenten. Mensen die onder aan de ladder van gedragsverandering staan, zijn niet of zwak betrokken op het gewenst gedrag. Trek hun aandacht en probeer met je boodschap hun gewoontegedrag (voor even) te doorbreken.  

    Inhoudsvereisten voor een sterk betrokken doelgroep

    Sterke argumenten zijn belangrijk als je het gedrag wil beïnvloeden van groepen die boven aan de ladder van gedragsverandering staan. Zij zijn immers betrokken op het onderwerp en willen zich hierover informeren.

    Houding en kennis van de ontvangers

    Wat overtuigende argumenten zijn, hangt onder meer af van de houding en kennis van de ontvangers:

    • Wat vinden zij belangrijk?
    • Waarover hebben zij twijfels?
    • Over welke kennis beschikken zij?
    • Welke vragen leven er?
    • Welke kansen en belemmeringen zien zij?
    • Wie zijn belangrijk in de meningsvorming?

    Dat kan je best achterhalen door de doelgroep rechtstreeks te bevragen, individueel of in groep.

    Begin met de sterkste argumenten

    Spreek je een doelgroep aan die sterk betrokken is bij het onderwerp van een communicatieactie, begin dan met de sterkste argumenten. Zo zet je meteen de toon. Bovendien is het mooi meegenomen dat lezers of luisteraars die snel een oordeel vormen, dat doen op basis van het sterkste argument. Lang niet iedereen blijft aandachtig tot het einde van een betoog. Het merendeel vertrouwt erop dat na een eerste sterk argument, de rest van je verhaal ook wel zal kloppen. Het is bovendien beter om slechts enkele sterke argumenten aan te halen, dan bijvoorbeeld twintig niet sterke argumenten in stelling te brengen. De zwakke argumenten doen immers de kracht van de sterke argumenten teniet.

    Weerleg de tegenargumenten

    Wil je een betrokken doelgroep die nog geen standpunt bepaald heeft over de streep trekken, dan kan je best argumenten én tegenargumenten geven. De argumenten onderbouw je, de tegenargumenten weerleg je. Onderzoek heeft laten zien dat een betrokken maar onbesliste doelgroep de boodschapper een stuk geloofwaardiger vindt als hij erkent dat er meer te zeggen is over het onderwerp dan alleen zijn eigen standpunt.

    Stimuleer implementatie-intenties

    Zorg ook dat de communicatieactie je doelgroep stimuleert om implementatie-intenties te formuleren. Dergelijke boodschappen hebben meer kans op slagen dan boodschappen die dat niet doen. Hoe concreter mensen nadenken over hoe ze het nieuwe gedrag gaan inpassen in hun leefsituatie, hoe meer kans ze hebben om dat ook effectief te doen.

    Verwoord de boodschap in termen van verlies, eerder dan van winst

    Ook framing kan effectief zijn bij een betrokken doelgroep. Framing is de manier waarop een boodschap verwoord wordt, in termen van winst of verlies. Bij een sterk betrokken publiek en een onderwerp waar mensen (persoonlijk) risico ervaren, is verlies-framing effectiever dan winst-framing. Verlies weegt voor deze betrokken doelgroep zwaarder dan winst. Ze zullen dan ook meer moeite doen om verlies te vermijden dan om winst te behalen.

    Pol, B., Swankhuisen, C. en Vandeloo, P. (2006) Nieuwe aanpak in overheidscommunicatie. Mythen, misverstanden en mogelijkheden. Den Haag: Uitgeverij Coutinho, 167 p.

    Inhoudsvereisten voor een weinig betrokken doelgroep

    Mensen die zich onder aan de ladder van gedragsverandering bevinden beseffen vaak niet dat hun gedrag beschouwd wordt als probleemgedrag. De boodschappen die je uitstuurt zijn in hun ogen wel nuttig voor andere mensen, maar niet voor hen. Ze gaan dan ook niet op zoek naar meer informatie.

    Wil je het gedrag van deze mensen veranderen, dan kan je proberen om hun kennis over het onderwerp te verhogen. Dit kan je doen door te aandacht te trekken, hen aan te spreken en uit te dagen en door de boodschap te herhalen. Let op met het gebruik van argmumenten. Zij kunnen zich tegen je keren.

    Trek de aandacht

    Aandacht trekken kan je bv. door een bekende in te schakelen als boodschapper, door een creatieve, verrassende vormgeving te ontwikkelen of te kiezen voor een verrassende invalshoek die voor hen persoonlijk interessant is.

    Moet je een doelgroep echt wakker schudden, dan kan je opteren voor een negatieve, maar niet-bedreigende invalshoek. Negatieve informatie wordt sneller herkend én heeft daardoor een opmerkelijk grotere kans om bewust verwerkt te worden dan positieve informatie. Concreet zet je de risico's van het niet-gewenste gedrag in de verf of geef je aan wat de gevolgen kunnen zijn als doelgroep niet het gewenste gedrag vertoont. Je mag hierin niet overdrijven: komt de negatieve informatie als te bedreigend of te angstaanjagend over, dan sluiten mensen zich van deze boodschap af. Test dus op voorhand uit hoe negatief een boodschap voor een bepaalde doelgroep kan zijn om nog effectief te zijn.

    Spreek hen aan en daag hen uit

    Mensen onder aan de ladder van de gedragsverandering laten zich niet zo snel beïnvloeden door de omgeving en door anderen. Zij sluiten zich af en censureren zichzelf als het ware voor informatie die van buitenaf komt. Probeer deze vorm van zelfregulatie in je voordeel te laten werken door hen aan te spreken als individu en daarbij in te vullen hoe zij zichzelf zouden moeten zien. "Jij bent immers iemand die ..."

    Pas op met argumenten

    Bij mensen die weinig betrokken zijn bij het onderwerp speelt de inhoudelijke kracht van de argumenten bijna geen rol. Voor hen is het belangrijk dát er argumenten zijn. De inhoud ervan dringt niet of nauwelijks tot hen door.

    Het aanvoeren van argumenten en tegenargumenten is bij een niet-betrokken doelgroep risicovol. Immers niet enkel de argumenten, maar ook de tegenargumenten kunnen blijven hangen. Meer dan eens heeft een communicatieactie een effect gehad dat tegengesteld was aan dat wat beoogd werd omdat een doelgroep op basis van de aangehaalde argumenten zich niet aangesproken voelde of niet gevoel had dat de boodschap tot hen gericht was.

    Tip! Wil je argumenten gebruiken in communicatie naar een doelgroep die onder aan de ladder van gedragsverandering staat? Test dan op voorhand hoe deze doelgroep tegenover de argumenten staat.

    Herhaling helpt

    Mere exposure, herhaaldelijke blootstelling aan een boodschap, zorgt voor een steeds positiever worden van de perceptie van die boodschap bij doelgroep. Deze positieve beïnvloeding treedt op zonder dat de doelgroep zich hiervan bewust is. Voorwaarde is wel dat de boodschap niet al bij voorbaat een negatief beeld oproept.

     

    Pol, B., Swankhuisen, C. en Vandeloo, P. (2006) Nieuwe aanpak in overheidscommunicatie. Mythen, misverstanden en mogelijkheden. Den Haag: Uitgeverij Coutinho, 167 p.