chat-altchatcrossloginquestion-circlesearchsmileystarthumbup-downwarning
Vlaanderen
Contacteer ons
    Terug naar overzicht Stuur een e-mail

    Stuur een e-mail naar 1700, de informatiedienst voor al uw vragen aan de overheid.
    U ontvangt een kopie van uw bericht.

    Terug naar overzicht Chat met ons
    Uw chatgesprek wordt automatisch gestart zodra er een medewerker beschikbaar is.
    Even geduld, uw positie in de wachtrij wordt bepaald.

    Heerlijk Helder: de zin en onzin van komma's

    maandag, 30 september 2019
    getekende komma

    Komma’s lijken op het eerste gezicht een verwaarloosbaar detail, waar alleen kommaneukers zich mee bezighouden. Maar ze zijn wel degelijk van belang als je je teksten heerlijk helder wilt houden. Met een komma kun je namelijk de structuur en de betekenis van een zin verhelderen. Maar je mag er ook niet te kwistig mee omspringen: zinnen met heel veel komma’s bevatten vaak te veel informatie en zijn daardoor lastig om te lezen.

    De functie van komma’s

    Met een komma op de juiste plaats laat je de lezer zien hoe een zin gestructureerd is. Vergelijk bijvoorbeeld de volgende zinnen:

    • Toen Tim Berners-Lee dertig jaar geleden het internet bedacht had hij het wijdverspreide misbruik van vandaag niet voorzien.
    • Toen Tim Berners-Lee dertig jaar geleden het internet bedacht, had hij het wijdverspreide misbruik van vandaag niet voorzien.

    De kans is groot dat je de eerste zin, zonder komma, verkeerd leest. Zonder komma is het niet meteen duidelijk dat het werkwoord had tot een ander deel van de zin behoort dan het werkwoord bedacht. Door een komma toe te voegen tussen die twee werkwoorden, maak je de structuur van de zin direct zichtbaar.

    Een komma kan ook belangrijk zijn om de betekenis van een zin duidelijk te maken. Vergelijk bijvoorbeeld de volgende zinnen:

    • Mijn zus die in Antwerpen woont, is advocate.
    • Mijn zus, die in Antwerpen woont, is advocate.

    Deze zinnen zijn op één komma na volledig identiek, maar toch is er een aanzienlijk betekenisverschil: in de eerste zin heeft de spreker verschillende zussen, in de tweede zin heeft hij er maar één. De bijzin ‘die in Antwerpen woont’ geeft in de eerste zin noodzakelijke informatie om de zus over wie het gaat, te identificeren. Voor zo’n beperkende bijzin staat geen komma. In de tweede zin geeft de bijzin ‘die in Antwerpen woont’ extra informatie over ‘mijn zus’. Voor zo’n uitbreidende bijzin staat wel een komma.

    Waar moet je een komma plaatsen?

    Als je twijfelt of je een komma moet plaatsen in een zin, kun je die het best hardop lezen. Waar je een korte pauze kunt laten vallen, is een komma op zijn plaats. Enkele voorbeelden:

    plaats een komma ... voorbeeld
    tussen twee vervoegde werkwoorden Wat zij bereikt heeft, is vooral te danken aan haar doorzettingsvermogen.
    voor voegwoorden als maar, want, zodat of opdat

    Ze stopt met werken, want ze gaat trouwen met een miljonair.

    na een bijzin die aan de hoofdzin voorafgaat

    Nadat hij de uitspraak had gehoord, barstte hij in tranen uit.

    na een beperkende bijvoeglijke bijzin (een bijzin die begint met die, dat, waar, waarop …)

    Sinaasappels die nog niet helemaal oranje zijn, kun je beter niet eten.

    voor en na een uitbreidende bijvoeglijke bijzin Sinaasappels, die veel vitamine C bevatten, kunnen een verkoudheid voorkomen.
    in een opsomming ’s Morgens eet hij graag cornflakes, roerei en fruitsla.

    In korte zinnen kan de komma weggelaten worden.

    • Wie wil mag komen.
    • Hij stopt want hij is moe.
    • Ik kom als ik tijd heb.

    Overdaad schaadt

    Een komma is geen tovermiddel. Zinnen waarin te veel ideeën worden uitgewerkt, blijven lastig om te lezen, ook al zet je ze vol komma’s. In plaats daarvan kun je beter op tijd een punt gebruiken. Het onderstaande voorbeeld komt uit een regelgevende tekst.

    liever niet maar wel
    De tuchtoverheid die feiten vaststelt die mogelijk een tuchtvergrijp uitmaken, of er kennis van krijgt, geeft aan een tuchtonderzoeker, aangesteld op grond van artikel 202, §1, en 550 van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur, de opdracht een tuchtonderzoek te verrichten en een tuchtverslag op te maken, en ze belast de aangestelde tuchtonderzoeker ermee een tuchtdossier samen te stellen.

    Als de tuchtoverheid feiten vaststelt die mogelijk een tuchtvergrijp vormen, of er kennis van krijgt, geeft ze de opdracht om een tuchtonderzoek te verrichten en een tuchtverslag op te maken. Ze stelt daarvoor een tuchtonderzoeker aan met toepassing van artikel 202, §1, en artikel 550 van het decreet van 22 december 2017. Ze belast de tuchtonderzoeker ermee een tuchtdossier samen te stellen.

    Bekijk alle taaladviezen over het gebruik van de komma op de website van de Taaltelefoon