chat-altchatcrossloginquestion-circlesearchsmileystarthumbup-downwarning
Vlaanderen
Contacteer ons
    Terug naar overzicht Stuur een e-mail

    Stuur een e-mail naar 1700, de informatiedienst voor al uw vragen aan de overheid.
    U ontvangt een kopie van uw bericht.

    Terug naar overzicht Chat met ons
    Uw chatgesprek wordt automatisch gestart zodra er een medewerker beschikbaar is.
    Even geduld, uw positie in de wachtrij wordt bepaald.

    Inspraak, advies en overleg

    Participatief beleid en kwaliteitsvolle inspraakprocessen

    Participatief beleid

    In de Vlaamse overheid bestaat vandaag een divers inspraakmodel bij de totstandkoming van beleid. Via het witboek open en wendbare overheid en het bestuursdecreet is een visie op participatief beleid uitgetekend en zijn een aantal vernieuwingen van dit inspraakmodel in de steigers gezet.

    Deze visie bevat volgende elementen:

    • De beleidsvoering is interactief in alle fases van het beleidsproces als dat een maatschappelijke meerwaarde genereert.
    • Er is een evenwicht tussen participatie en daadkracht. De overheid dient het algemeen belang en is besluitvaardig.
    • Er is sprake van een hybride systeem waarin verschillende vormen van interactief beleid en inspraakarrangementen samen een rol kunnen spelen, zowel de rechtstreekse publieksparticipatie door individuele burgers, het gestructureerde overleg met het middenveld en advisering door (strategische) adviesraden, als de inbreng van nieuwe verenigingen en burgerbewegingen.
    • Er wordt sterk ingezet op maximale inclusie, zowel door participatiedrempels actief op te sporen en weg te werken als door organisaties actief te betrekken die het perspectief vertolken van groepen die traditioneel ondervertegenwoordigd zijn in participatieve beleidsprocessen.
    • Bij de politieke besluitvorming over complexe maatschappelijke uitdagingen doet de overheid waar nodig en wenselijk een beroep op ambtelijke bemiddelaars met het oog op een zo groot mogelijk maatschappelijk en politiek compromis. Waar nodig en wenselijk kan de overheid ook een beroep doen op externe bemiddelaars zoals het voorbeeld van de intendant in het Oosterweeldossier of de onafhankelijke tussenpersoon in het dossier over het onverdoofd slachten al aantonen.

    Kwaliteitsvolle inspraakprocessen

    Om inspraakprocessen kwaliteitsvol te laten verlopen, gelden de volgende aandachtspunten:

    • Plan inspraak op transparante wijze en stem af met eventuele andere geplande inspraakprocessen.

    Planning is belangrijk omdat inspraak op het juiste tijdstip moet gebeuren. De belanghebbenden moeten voldoende vroeg in het beleids- of regelgevingsproces inspraak krijgen zodat ze nog impact kunnen hebben op datgene waarover ze geconsulteerd worden. Hou daarom bij de strategische planning van beleids- en regelgevingsprojecten al rekening met inspraakprocessen. Communiceer daarover ook transparant in de beleidsnota’s en de beleids- en begrotingstoelichtingen.

    Hou zo veel mogelijk rekening met lopende inspraakprocessen bij de doelgroep en met inspraakprocessen rond sterk verwante beleidsthema’s. Op het consultatieportaal wordt op basis van de strategische planningsdocumenten (beleidsnota’s en BBT) een inspraakagenda gepubliceerd. Zo kunnen inspraakmomenten naar dezelfde doelgroepen en verwante thema’s beter afgestemd worden. Elke minister kan daarover ook in dialoog gaan met strategische en andere adviesraden of met andere betrokkenen en overlegorganen. Het kan ook aan bod komen bij de parlementaire behandeling van beleidsnota’s en de beleids- en begrotingstoelichtingen.

    • Consulteer proportioneel, maar voldoende breed en kies een geschikte inspraakmethode

    Overweeg of een inspraakproces noodzakelijk is. Niet voor elk beleidsinitiatief is een brede participatieve aanpak mogelijk of wenselijk. In een aantal beleidssectoren van de Vlaamse overheid bestaan er ook specifieke reglementaire verplichtingen over de wijze en de aanpak van inspraak. 

    Stem de aanpak van een inspraakproces af op het belang van het voorgenomen beleids- of regelgevingsinitiatief en op de mate waarin u rekening kunt houden met de resultaten. Het is belangrijk dat u het doel en de scope van het inspraakproces duidelijk afbakent en definieert. Het is mogelijk nuttig om een specifiek inspraakdocument, al dan niet met bijbehorende inspraakvragen op te maken. Ook bij de adviesvragen aan strategische adviesraden kan het nuttig zijn om specifieke vragen toe te voegen.

    U kunt inspraak op verschillende manieren organiseren afhankelijk van het doel van de inspraak, de kenmerken van de doelgroep, de fase in het beleidsproces, de beschikbare tijd en de beschikbare middelen. Het bestuursdecreet laat bijvoorbeeld toe dat een minister aan een strategische adviesraad vraagt om een open consultatie te organiseren, voorafgaand aan het advies van de strategische adviesraad zelf. Bij open consultaties moet u voldoende aandacht hebben voor een mix van digitale en analoge toegang tot de consultatie. Het consultatieportaal is een digitaal kanaal, maar de bekendmaking van de consultaties kunt u ook via analoge kanalen verder verspreiden. Ook de deelname aan de consultatie kunt u zowel via digitale als analoge kanalen laten verlopen. Zie in dit verband ook het serv-advies over e-inclusie.

    Het kenniscentrum participatie kan ondersteuning bieden bij de voorbereiding en uitvoering van inspraakprocessen. Alle relevante belanghebbenden moeten de kans krijgen om hun inbreng te doen. Er bestaan een aantal hulpinstrumenten voor het betrekken van bijzondere doelgroepen. In het kader van de armoedetoets bestaan er specifieke afspraken.

    • Geef voldoende tijd en communiceer voldoende. Hou de drempel laag en geef feedback

    Het is belangrijk dat de doelgroepen van het inspraakproces voldoende tijd krijgen om hun inbreng te doen. Start open consultaties niet in een vakantieperiode of laat ze lopen tot na deze vakantieperiode. 

    Communiceer voldoende via digitale en analoge kanalen om alle doelgroepen te bereiken. Alle communicatie over de consultatie moet duidelijk, beknopt en toegankelijk zijn en alle noodzakelijke informatie bevatten om respons te stimuleren. Het kan nuttig zijn om naast de formele documenten van het regeringsdossier een meer toegankelijk inspraakdocument op te maken. Schep in de communicatie over de consultatie duidelijke verwachtingen over de mate van inspraak. Geef al mee wat er met de resultaten van de consultatie zal gebeuren. 

    Als u feedback geeft, behoudt en verhoogt u de betrokkenheid gedurende het volledige besluitvormingsproces en daarna. In de nota aan de Vlaamse Regering of in de memorie van toelichting neemt u een repliek op de adviezen van strategische en andere adviesraden op. Geef daarbij ook een analyse van en een repliek op de resultaten van de open consultaties. Via het consultatieportaal kunt u de voortgang van het dossier en de bijbehorende repliek op de adviezen en de consultaties ontsluiten. Communiceer bij alle betrokkenen voldoende en helder over het vervolg van het proces, tot de concrete resultaten voor de betrokkenen zichtbaar zijn.

    Advies

    Er bestaan verschillende adviesorganen in de Vlaamse overheid.

    Strategische adviesraden geven op vraag of op eigen initiatief advies aan de Vlaamse Regering. De Vlaamse Regering is in een aantal gevallen verplicht om advies in te winnen van strategische en andere adviesraden. 

    Raadgevende comités worden opgericht bij een departement of agentschap van de Vlaamse overheid en geven in principe advies aan de leidend ambtenaar van het departement of het agentschap. In vele gevallen handelen deze adviesvragen over beleidsvoorstellen van de minister.

    Overleg

    Overleg gebeurt in principe tussen de Vlaamse Regering,  belanghebbenden en relevante maatschappelijke actoren. Het doel is om, op basis van een gedachtewisseling over een concrete beleidsmaatregel of een bepaalde problematiek, consensus of afstemming na te streven en zelfs akkoorden af te sluiten. Doorgaans is het de Vlaamse Regering of een individuele minister die het overleg leidt of eraan deelneemt.

    VESOC (Vlaams economisch en sociaal overlegcomité)

    • pleegt regelmatig overleg over alle beleidsaangelegenheden met een sociaal-economische dimensie en die ofwel horen tot de bevoegdheid van de Vlaamse overheid, ofwel het akkoord, advies of betrokkenheid van de Vlaamse Regering vereisen.
    • er worden ook concrete afspraken gemaakt: in een protocol heeft de regering beloofd om elke consensus die binnen het VESOC wordt bereikt, uit te voeren. De sociale partners hebben beloofd aan de uitvoering van deze consensus mee te werken en hem bij hun leden te verdedigen.
    • met het oog op de voorbereiding van en opvolging van het overleg in de plenaire VESOC-vergaderingen kunnen VESOC-werkgroepen opgericht worden.

    VBOC (Vlaams bouwoverlegcomité)

    • Het VBOC kan als overlegorgaan alle aangelegenheden bespreken die rechtstreeks of onrechtstreeks verband houden met de bouwsector en die tot de bevoegdheid van de Vlaamse regering behoren.  Meer specifiek wordt aandacht besteed aan het bij de jaarlijkse begroting gevoegde investeringsprogramma.
    • Agendapunten kunnen aangebracht worden door zowel de Vlaamse Regering als door de sociale partners uit de bouwsector.
    • Het VBOC dient steeds te worden geraadpleegd indien Vlaamse ministers nieuwe initiatieven willen nemen die verdragende gevolgen kunnen hebben voor de bouwsector.

    contactpersoon: Stijn Saelens - Departement Kanselarij en Bestuur - stijn.saelens@vlaanderen.be

    Vlaamse Raad voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

    Het Overlegcomité WVG is geïnstalleerd naar het voorbeeld van het Vlaams Economisch Sociaal Overlegcomité (VESOC). Naast de Vlaamse Regering en de vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers krijgen ook de partners uit het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin (zorgaanbieders, ziekenfondsen, zorgkassen, kinderbijslagfondsen en de gebruikers) een volwaardige plaats in dit overleg.

    De Vlaamse Raad WVG neemt de opdrachten van de SAR WGG als adviesorgaan over, maar is ook een overlegorgaan. Het overleg heeft als ambitie om akkoorden met de Vlaamse Regering af te sluiten.

    De akkoorden kunnen gaan over:

    • Strategische beleidskeuzes, rekening houdend met de krijtlijnen die bepaald zijn in het Vlaams regeerakkoord en de beleidsnota Welzijn, Volksgezondheid en Gezin.
    • Maatregelen waarover de Vlaamse Regering grote gedragenheid wenst bij de sociale partners en de specifieke belanghebbenden binnen het beleidsdomein WVG.
    • Samenwerkingsakkoorden van strategisch belang die de Vlaamse Gemeenschap wil sluiten met de federale overheid of met andere gemeenschappen en/of gewesten en over ontwerpen van Europese en internationale samenwerkingsakkoorden van strategisch belang.

    Overleg met het middenveld in de Verenigde Verenigingen

    De Verenigde Verenigingen is het netwerk en de spreekbuis van middenveldorganisaties in Vlaanderen.

    De Vlaamse Regering en de Verenigde Verenigingen overleggen minstens twee maal per jaar. Dit overleg kadert in de opvolging van een gezamenlijk charter. Hierin engageren zij zich om samen te werken aan belangrijke maatschappelijke uitdagingen en/in een verenigingsvriendelijk klimaat. Het charter wordt tweejaarlijks geconcretiseerd in actieplannen.

    Er werden charters afgesloten in 2006, 2010 en 2014. Het huidige charter en bijhorend actieplan lopen tot eind 2019.

    Contactpersoon: Agna Smisdom (Departement Kanselarij en Bestuur - agna.smisdom@vlaanderen.be)

    Syndicaal overleg

    Het vakbondsstatuut heeft als doel het invoeren van een eenvormige regeling van de collectieve arbeidsverhoudingen in praktisch de gehele overheidssector. Een beperkt aantal agentschappen met rechtspersoonlijkheid vallen onder de cao-regeling van de private sector. De belangrijkste is De Lijn (VVM). 

    Lees meer over

    Consultatieportaal en -platform

    Vanaf de start van de Vlaamse Regering zal ook het consultatieportaal gelanceerd worden.

    Op dit consultatieportaal publiceren we een eerste inspraakagenda op basis van de inhoud van de  beleidsnota’s.

    Alle inspraakinitiatieven die opgestart worden na een beslissing van de Vlaamse Regering zullen automatisch ontsloten worden op dit consultatieportaal. Inspraakinitiatieven die los van een formele beslissing van de Vlaamse Regering worden opgestart zullen via communicatieverantwoordelijken en de woordvoerders van de ministers van de Vlaamse Regering worden aangemeld op het consultatieportaal.

    Het consultatieportaal zal digitaal ontsloten worden via www.vlaanderen.be en zal een overzicht aanbieden van de verschillende consultaties van de Vlaamse overheid. Via het consultatieportaal zal voor elke consultatie ook een detailpagina beschikbaar zijn met meer informatie over de inhoud en aanpak van de consultatie. De informatie over een consultatie zal ook beschikbaar worden gemaakt op de thematische webpagina’s waarover de consultatie gaat.

    Consultaties worden in de context van het portaal beschouwd als één of meerdere momenten waarbij de mogelijkheid tot inspraak wordt gegeven aan burgers, bedrijven of organisaties. De term ‘consultatie’ moet dus ruim worden geïnterpreteerd. Het kan ook om meer verregaande vormen van participatie gaan. Het zal wel steeds de Vlaamse overheid zijn die het initiatief neemt om een inspraakproces op te starten. Deze consultatiemomenten kunnen zowel via fysieke bijeenkomsten als via digitale kanalen verlopen.

    De Vlaamse overheid stelt via een raamcontract ook een digitaal inspraakplatform ter beschikking, vanwaar ze haar consultaties optimaal kan uitvoeren. Het digitaal inspraakplatform moet de mogelijkheid aanbieden om het hele inspraakproces te begeleiden, vanaf het moment van de organisatie (aanmaak), over het effectief verzamelen van de inspraak (participatie-momenten) tot de verwerking van de bevindingen of resultaten.

    Zowel het consultatieportaal als het consultatieplatform zijn nog niet operationeel. Zodra dit wel het geval is, zal dit via deze pagina's gecommuniceerd worden.