chat-altchatcrossloginquestion-circlesearchsmileystarthumbup-downwarning
Vlaanderen
Contacteer ons
    Terug naar overzicht Stuur een e-mail

    Stuur een e-mail naar 1700, de informatiedienst voor al uw vragen aan de overheid.
    U ontvangt een kopie van uw bericht.

    Terug naar overzicht Chat met ons
    Uw chatgesprek wordt automatisch gestart zodra er een medewerker beschikbaar is.
    Even geduld, uw positie in de wachtrij wordt bepaald.

    Inspraak, advies en overleg

    Participatief beleid en kwaliteitsvolle inspraakprocessen

    Interactieve beleidsvorming

    In de Vlaamse overheid bestaat vandaag een divers inspraakmodel bij de totstandkoming van beleid. Via het witboek open en wendbare overheid en het bestuursdecreet is een visie op participatief beleid uitgetekend en zijn een aantal vernieuwingen van dit inspraakmodel in de steigers gezet.

    Deze visie bevat volgende elementen:

    • De beleidsvoering is interactief in alle fases van het beleidsproces als dat een maatschappelijke meerwaarde genereert.
    • Er is een evenwicht tussen participatie en daadkracht. De overheid dient het algemeen belang en is besluitvaardig.
    • Er is sprake van een hybride systeem waarin verschillende vormen van interactief beleid en inspraakarrangementen samen een rol kunnen spelen, zowel de rechtstreekse publieksparticipatie door individuele burgers, het gestructureerde overleg met het middenveld en advisering door (strategische) adviesraden, als de inbreng van nieuwe verenigingen en burgerbewegingen.
    • Er wordt sterk ingezet op maximale inclusie, zowel door participatiedrempels actief op te sporen en weg te werken als door organisaties actief te betrekken die het perspectief vertolken van groepen die traditioneel ondervertegenwoordigd zijn in participatieve beleidsprocessen.
    • Bij de politieke besluitvorming over complexe maatschappelijke uitdagingen doet de overheid waar nodig en wenselijk een beroep op ambtelijke bemiddelaars met het oog op een zo groot mogelijk maatschappelijk en politiek compromis. Waar nodig en wenselijk kan de overheid ook een beroep doen op externe bemiddelaars zoals het voorbeeld van de intendant in het Oosterweeldossier of de onafhankelijke tussenpersoon in het dossier over het onverdoofd slachten al aantonen.

    Kwaliteitsvolle inspraakprocessen

    Om inspraakprocessen kwaliteitsvol te laten verlopen, gelden de volgende aandachtspunten:

    • Plan inspraak op transparante wijze en stem af met eventuele andere geplande inspraakprocessen.

    Planning is belangrijk omdat inspraak op het juiste tijdstip moet gebeuren. De belanghebbenden moeten voldoende vroeg in het beleids- of regelgevingsproces inspraak krijgen zodat ze nog impact kunnen hebben op datgene waarover ze geconsulteerd worden. Hou daarom bij de strategische planning van beleids- en regelgevingsprojecten al rekening met inspraakprocessen. Communiceer daarover ook transparant in de beleidsnota’s en de beleids- en begrotingstoelichtingen.

    Hou zo veel mogelijk rekening met lopende inspraakprocessen bij de doelgroep en met inspraakprocessen rond sterk verwante beleidsthema’s. Op het consultatieportaal wordt op basis van de strategische planningsdocumenten (beleidsnota’s en BBT) een inspraakagenda gepubliceerd. Zo kunnen inspraakmomenten naar dezelfde doelgroepen en verwante thema’s beter afgestemd worden. Elke minister kan daarover ook in dialoog gaan met strategische en andere adviesraden of met andere betrokkenen en overlegorganen. Het kan ook aan bod komen bij de parlementaire behandeling van beleidsnota’s en de beleids- en begrotingstoelichtingen.

    • Consulteer proportioneel, maar voldoende breed en kies een geschikte inspraakmethode

    Overweeg of een inspraakproces noodzakelijk is. Niet voor elk beleidsinitiatief is een brede participatieve aanpak mogelijk of wenselijk. In een aantal beleidssectoren van de Vlaamse overheid bestaan er ook specifieke reglementaire verplichtingen over de wijze en de aanpak van inspraak. 

    Stem de aanpak van een inspraakproces af op het belang van het voorgenomen beleids- of regelgevingsinitiatief en op de mate waarin u rekening kunt houden met de resultaten. Het is belangrijk dat u het doel en de scope van het inspraakproces duidelijk afbakent en definieert. Het is mogelijk nuttig om een specifiek inspraakdocument, al dan niet met bijbehorende inspraakvragen op te maken. Ook bij de adviesvragen aan strategische adviesraden kan het nuttig zijn om specifieke vragen toe te voegen.

    U kunt inspraak op verschillende manieren organiseren afhankelijk van het doel van de inspraak, de kenmerken van de doelgroep, de fase in het beleidsproces, de beschikbare tijd en de beschikbare middelen. Het bestuursdecreet laat bijvoorbeeld toe dat een minister aan een strategische adviesraad vraagt om een open consultatie te organiseren, voorafgaand aan het advies van de strategische adviesraad zelf. Bij open consultaties moet u voldoende aandacht hebben voor een mix van digitale en analoge toegang tot de consultatie. Het consultatieportaal is een digitaal kanaal, maar de bekendmaking van de consultaties kunt u ook via analoge kanalen verder verspreiden. Ook de deelname aan de consultatie kunt u zowel via digitale als analoge kanalen laten verlopen. Zie in dit verband ook het SERV-advies over e-inclusie.

    • Geef voldoende tijd en communiceer voldoende. Hou de drempel laag en geef feedback

    Het is belangrijk dat de doelgroepen van het inspraakproces voldoende tijd krijgen om hun inbreng te doen. Start open consultaties niet in een vakantieperiode of laat ze lopen tot na deze vakantieperiode. 

    Communiceer voldoende via digitale en analoge kanalen om alle doelgroepen te bereiken. Alle communicatie over de consultatie moet duidelijk, beknopt en toegankelijk zijn en alle noodzakelijke informatie bevatten om respons te stimuleren. Het kan nuttig zijn om naast de formele documenten van het regeringsdossier een meer toegankelijk inspraakdocument op te maken. Schep in de communicatie over de consultatie duidelijke verwachtingen over de mate van inspraak. Geef al mee wat er met de resultaten van de consultatie zal gebeuren. 

    Als u feedback geeft, behoudt en verhoogt u de betrokkenheid gedurende het volledige besluitvormingsproces en daarna. In de nota aan de Vlaamse Regering of in de memorie van toelichting neemt u een repliek op de adviezen van strategische en andere adviesraden op. Geef daarbij ook een analyse van en een repliek op de resultaten van de open consultaties. Via het consultatieportaal kunt u de voortgang van het dossier en de bijbehorende repliek op de adviezen en de consultaties ontsluiten. Communiceer bij alle betrokkenen voldoende en helder over het vervolg van het proces, tot de concrete resultaten voor de betrokkenen zichtbaar zijn.

    Er bestaan een aantal hulpinstrumenten voor het betrekken van bijzondere doelgroepen, waaronder een draaiboek Communiceren met armen. In het kader van de armoedetoets bestaan er specifieke afspraken.

    Verdere wegwijs

    Op deze webpagina's over participatie vind je meer informatie over de voorbereiding en uitvoering van inspraakprocessen en andere vormen van participatie. Belangrijk is alleszins dat alle relevante belanghebbenden de kans krijgen om hun inbreng te doen.

    Op die webpagina's vind je ook overzichten van goede voorbeelden, van publicaties over participatie en van onderzoekers die rond het thema werk verrichten.

    Je vindt er ook een verwijzing naar vier raamcontracten die momenteel beschikbaar zijn voor entiteiten van de Vlaamse overheid én lokale besturen :

    1. Consultancy in belanghebbendenmanagement
    2. Belanghebbendenonderzoek op basis van kwalitatieve of kwantitatieve methoden
    3. Online raapleging van belanghebbenden
    4. Digitaal inspraakplatform.

    Advies

    Strategische en andere adviesraden

    Strategische adviesraden geven op vraag of op eigen initiatief advies aan de Vlaamse Regering. De Vlaamse Regering is in een aantal gevallen verplicht om advies in te winnen van strategische en andere adviesraden

    Raadgevende comités

    Raadgevende comités worden opgericht bij een departement of agentschap van de Vlaamse overheid en geven in principe advies aan de leidend ambtenaar van het departement of het agentschap. In vele gevallen handelen deze adviesvragen over beleidsvoorstellen van de minister.

    Overleg

    Overleg gebeurt in principe tussen de Vlaamse Regering,  belanghebbenden en relevante maatschappelijke actoren. Het doel is om  consensus of afstemming na te streven en zelfs akkoorden af te sluiten op basis van een gedachtewisseling over een concrete beleidsmaatregel of een bepaalde problematiek. Doorgaans is het de Vlaamse Regering of een individuele minister die het overleg leidt of eraan deelneemt.

    Vlaams economisch en sociaal overlegcomité (VESOC)

    Het VESOC is gespecialiseerd in beleidsaangelegenheden met een scoiaal-economische dimensie en:

    • pleegt regelmatig overleg over alle sociaal-economische beleidsaangelegenheden die ofwel horen tot de bevoegdheid van de Vlaamse overheid, ofwel het akkoord, advies of betrokkenheid van de Vlaamse Regering vereisen.
    • er worden ook concrete afspraken gemaakt: in een protocol heeft de regering beloofd om elke consensus uit te voeren die binnen het VESOC wordt bereikt. De sociale partners hebben beloofd aan de uitvoering van deze consensus mee te werken en hem bij hun leden te verdedigen.

    Er kunnen VESOC-werkgroepen opgericht worden om het overleg in de plenaire VESOC-vergaderingen voor te bereiden en op te volgen.  

    Vlaams bouwoverlegcomité (VBOC)

    • Het VBOC is een overlegorgaan dat alle aangelegenheden bespreekt die rechtstreeks of onrechtstreeks verband houden met de bouwsector en die tot de bevoegdheid van de Vlaamse regering behoren.  Meer specifiek wordt aandacht besteed aan het investeringsprogramma dat bij de jaarlijkse begroting gevoegd wordt.
    • Zowel de Vlaamse Regering als door de sociale partners uit de bouwsector kunnen agendapunten aanbrengen.
    • Als Vlaamse ministers nieuwe initiatieven willen nemen die verregaande gevolgen hebben voor de bouwsector, moeten zij altijd het VBOC raadplegen.

    Contactpersoon: Frederik Claerbout van het Departement Kanselarij en Buitenlandse Zaken

    Vlaamse Raad voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

    Het Overlegcomité WVG is geïnstalleerd naar het voorbeeld van het Vlaams Economisch Sociaal Overlegcomité (VESOC). In dit overleg krijgen de partners uit het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin zoals zorgaanbieders, ziekenfondsen, zorgkassen, kinderbijslagfondsen en de gebruikers een volwaardige plaats. Ook de Vlaamse Regering en de vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers zetelen hier ook in..

    De Vlaamse Raad WVG neemt de opdrachten van de Strategische Adviesraad WGG als adviesorgaan over, maar is ook een overlegorgaan. Het overleg heeft als ambitie om akkoorden met de Vlaamse Regering af te sluiten.

     De akkoorden kunnen gaan over:

    • Strategische beleidskeuzes, die rekening houden met de krijtlijnen uit het Vlaams regeerakkoord en de beleidsnota Welzijn, Volksgezondheid en Gezin.
    • Maatregelen waarover de Vlaamse Regering een grote gedragenheid wenst bij de sociale partners en de specifieke belanghebbenden binnen het beleidsdomein WVG.
    • Samenwerkingsakkoorden van strategisch belang die de Vlaamse Gemeenschap wil sluiten met de federale overheid of met andere gemeenschappen of gewesten
    • Ontwerpen van Europese en internationale samenwerkingsakkoorden van strategisch belang.

    Overleg met het middenveld in de Verenigde Verenigingen

    De Verenigde Verenigingen is het netwerk en de spreekbuis van middenveldorganisaties in Vlaanderen.

    Een charter regelt de samenwerking:

    • De Vlaamse Regering en de Verenigde Verenigingen overleggen minstens jaarlijks.
    • De middenveldorganisaties en de Vlaamse Regering engageren zich om samen te werken aan belangrijke maatschappelijke uitdagingen in een verenigingsvriendelijk klimaat.
    • Er werden charters afgesloten in 2006, 2010, 2014 en 2020.
    • Het recentste charter loopt tot einde 2024.

    Contactpersoon: Agna Smisdom, Departement Kanselarij en Buitenlandse Zaken - agna.smisdom@vlaanderen.be

    Syndicaal overleg

    Met het vakbondsstatuut is er een eenvormige regeling van de collectieve arbeidsverhoudingen in bijna heel de overheidssector.

    Een beperkt aantal agentschappen met rechtspersoonlijkheid vallen onder de cao-regeling van de private sector. Belangrijkste voorbeeld hiervan is De Lijn (Vlaamse Vervoersmaatschappij). 

    Lees meer over:

    Consultatieportaal en digitaal inspraakplatform

    Binnenkort zal het consultatieportaal worden gelanceerd. Het zal digitaal ontsloten worden via Vlaanderen.be en een overzicht bieden van de verschillende consultaties van de Vlaamse overheid. Het consultatieportaal zal ook een eerste inspraakagenda bieden op basis van de inhoud van de beleidsnota’s. 

    • Alle inspraakinitiatieven die opgestart worden na een beslissing van de Vlaamse Regering zullen automatisch op het consultatieportaal komen.
    • Inspraakinitiatieven die los van een formele beslissing van de Vlaamse Regering worden opgestart zullen via communicatieverantwoordelijken en de woordvoerders van de ministers van de Vlaamse Regering op het consultatieportaal komen.

    Voor elke consultatie  zal er een detailpagina beschikbaar zijn met meer informatie over de inhoud en aanpak van de consultatie. De informatie over een consultatie zal ook beschikbaar zijn op de thematische webpagina’s waarover de consultatie gaat.

    De term ‘consultatie’ moet ruim worden geïnterpreteerd: consultaties op het consultatieportaal zullen één of meerdere momenten zijn waarbij burgers, bedrijven of organisaties inspraak krijgen. Ook meer verregaande vormen van participatiekunnen op het consultatieplatform komen. Het is wel steeds de Vlaamse overheid die het initiatief neemt om een inspraakproces op te starten. De consultatiemomenten kunnen zowel via fysieke bijeenkomsten als via digitale kanalen verlopen. 

    Zowel het consultatieportaal als het consultatieplatform zijn nog niet operationeel. Zodra dit wel het geval is, zal dat via deze pagina's worden gecommuniceerd worden.

    Digitaal inspraakplatform

    De Vlaamse overheid heeft sinds 2020-03-17 ook een raamovereenkomst voor belanghebbendenonderzoeken via een digitaal inspraakplatform waar ook lokale besturen op kunnen bestellen. De Vlaamse overheid zal op die manier een digitaal inspraakplatform ter beschikking stellen vanwaar ze haar consultaties optimaal kan uitvoeren. Met een digitaal inspraakplatform kan je het hele inspraakproces begeleiden, vanaf het moment van de organisatie (aanmaak), over het effectief verzamelen van de participatie-momenten tot de verwerking van de bevindingen of resultaten.