chat-altchatcrossloginquestion-circlesearchsmileystarthumbup-downwarning
Vlaanderen
Contacteer ons
    Terug naar overzicht Stuur een e-mail

    Stuur een e-mail naar 1700, de informatiedienst voor al uw vragen aan de overheid.
    U ontvangt een kopie van uw bericht.

    Terug naar overzicht Chat met ons
    Uw chatgesprek wordt automatisch gestart zodra er een medewerker beschikbaar is.
    Even geduld, uw positie in de wachtrij wordt bepaald.

    Deontologische code opmaken

    Ben je als integriteitsactor binnen de diensten van de Vlaamse overheid op zoek naar handvaten om een aanvullende gedragsode op te maken voor je departement of agentschap? Dan kun je gebruik maken van deze stappen en praktische richtlijnen.

    Voor wie?

    • Je bent integriteitsactor bij de diensten van de Vlaamse overheid (bijvoorbeeld: contactpersoon integriteit, vertrouwenspersoon, HR-businesspartner, HR-specialist, ankerpunt organisatiebeheersing, leidinggevende, …).
    • Je wilt een aanvullende deontologische code opstellen voor je organisatie.

    Wat?

    Een deontologische code bundelt gedragsregels voor personeelsleden. Het bundelt concrete richtlijnen rond allerlei thema's.

    Stap 1: praktische en inhoudelijke voorbereiding

    Voor je een deontologische code opstelt, bereid je je eerst voor.

    Hoe voorbereiden?

    • 1

      Zoek steun en draagvlak

      Je zoekt eerst steun en draagvlak bij het management om een deontologische code op te stellen.

    • 2

      Richt een werkgroep op met een projectleider

      De projectleider wordt aangeduid door het management en stelt een multidisciplinaire werkgroep op. De werkgroep bevat collega’s:

      • uit verschillende delen van de organisatie
      • met verschillende functies
      • met kennis over en inzicht in de organisatie
    • 3

      Maak een lijst van opvattingen en dilemma’s

      De werkgroep maakt een lijst van opvattingen en dilemma’s binnen de organisatie.

    • 4

      Onderzoek de bestaande regelgeving en afspraken

      De werkgroep gaat na wat er wel en niet bestaat in de organisatie. Als blijkt dat de bestaande regelgeving en afspraken voldoen binnen de organisatie, dan is het opstellen van een nieuwe deontologische code niet nodig en stopt het project hier.

      Goed om weten: je hoeft geen specifieke code te maken als het al beschreven staat in de algemene deontologische code van de Vlaamse overheid.

    Stap 2: code opmaken en valideren

    Op basis van de voorbereiding schrijf je een ontwerpcode. Hoe beter de stijl, inhoud en lay-out van de code, hoe aantrekkelijker die is voor de lezer.

    Hoe een code opmaken?

    • 1

      Maak een ontwerptekst op

      Je kunt gebruik maken van deze structuur:

      • engagement van het topmanagement
      • informatie over het toepassingsgebied, doel, gevolgen niet-naleving, gerelateerde instrumenten, ...
      • codetekst met waarden en gedragsregels
      • verwijzing naar andere regelgeving
      • overzicht van meldpunten voor niet-integer gedrag
      • sanctionering
    • 2

      Test van ontwerptekst door eigen personeel

      Zo creëer je draagvlak en zorg je ervoor dat de nodige afspraken in de code staan.

    • 3

      Test van ontwerptekst door belanghebbenden

      Je gaat na welke ambtelijke of politieke overlegorganen hun toestemming moeten geven.

    • 4

      Raadpleeg vakbonden

      Zo geef je aan dat je als organisatie de individuele en collectieve belangen behartigt van de werknemers.

    Tips voor het opmaken van een deontologische code
    • Schrijf in actieve, duidelijke en verstaanbare taal.
    • Maak de code leesbaar. Laat voldoende witruimte, vermijd schuingedrukte tekst, gebruik geen ouderwetse lettertypes, ...
    • Maak de code op in een bruikbare en hanteerbare vorm.
    • Link naar bestaand beleid of gebruikte instrumenten.
    • Stem de code af op de reële werksituatie.
    • Gebruik voorbeelden van gewenst of ongewenst gedrag, zo laat je minder ruimte voor interpretatie.
    • Kies bewust voor een bindende of niet-bindende code. Bij een bindende code kan een overtreding invloed hebben op de evaluatie of leiden tot sancties.
    • Vermijd te veel details.
    • Laat je inspireren door een code van anderen.
    • Creëer draagvlak door zoveel mogelijk medewerkers te betrekken bij het opstellen van de code.
    Laat je inspireren door bestaande afspraken en bepalingen

    statuten en reglementen

    Deontologische bepalingen vind je vaak terug in (personeels-)statuten, reglementen, … In die documenten zit voornamelijk het controlerende karakter van integriteitsbeleid. Door afzonderlijke aanvullende deontologische codes in te voeren, kunnen de algemene principes verder uitgewerkt worden in concrete richtlijnen.

    wetgeving

    Ook in de wetgeving vind je deontologische bepalingen en integriteitsschendingen terug. Dit is een belangrijke bron, omdat het aangeeft wat als wettelijk en onwettelijk beschouwd wordt in de samenleving en wat de mogelijke sancties zijn. Er zijn zowel algemene als specifieke wetgevingen van toepassing voor personeelsleden van de Vlaamse overheid.

    beginselen voor behoorlijk bestuur

    Beginselen voor behoorlijk bestuur vormen een bijzondere categorie van rechtsbeginselen specifiek voor bestuurlijk handelen. Het zijn aanvullingen op het geschreven recht. Het zorgt ervoor dat het optreden van de Vlaamse overheid, op basis van een behoorlijkheidcontrole, getoetst wordt. Er zijn zowel procedurele beginselen (zoals hoorplicht, motiveringsplicht, ...) als inhoudelijke beginselen (zoals gelijkheid, redelijkheid, ...).

    Stap 3: code implementeren

    Na de opmaak en validatie van de code maak je een implementatie- en communicatieplan op.

    Hoe de code implementeren?

    • 1

      Maak de code bekend met steun van het topkader

      Het is belangrijk dat de politieke en ambtelijke top achter de code staan en er zelf naar handelen.

      Goed om weten: voorzie op regelmatige basis interne communicatie over de nieuwe code. Zo blijft ze levendig bij de personeelsleden.

    • 2

      Voorzie opleidingen over de code en relevante dilemma’s

      In de dilemmatrainingen worden situaties besproken waarbij normen en waarden in het geding zijn en waarbij een keuze moet gemaakt worden tussen verschillende reacties.

    • 3

      Koppel de code aan een ruimer beleid, proces of opdracht

      De deontologische code is pas effectief wanneer je ze integreert in het ruimer integriteitsbeleid. De code moet gebruikt worden in de praktijk en gekoppeld worden aan andere instrumenten.

      Het is ook aan te raden de code te integreren in de HR-cyclus, financiële processen en processen betreffende overheidsopdrachten.

    • 4

      Communiceer extern

      De deontologische code extern communiceren draagt bij tot het vertrouwen dat klanten hebben in de overheid en vormt een ethisch visitekaartje.

    • 5

      Maak een sanctieregeling

      Wanneer afspraken in de code niet worden nageleefd, moeten sancties consequent worden toegepast. Een zichtbare aanpak van integriteitsschendingen heeft een preventieve werking en toont ook dat integriteit ernstig wordt genomen.

    Stap 4: vervolgtraject

    Ook na de implementatie is het belangrijk om aandacht te besteden aan integriteit en de deontologische code. Je moet de code actualiseren naarmate de gewijzigde regelgeving, cultuur,  organisatiestructuur, … Zo blijft ze actueel en speelt ze in op reële situaties in de organisatie.

    Contact

    Meer informatie of een vraag?

    Kristien Verbraeken - coördinator Integriteitszorg Vlaamse overheid
    Agentschap Overheidspersoneel – Dienstencentrum Welzijn
    integriteit@vlaanderen.be


    Suggesties?

    Heb je aanvullingen of een opmerking over deze webpagina? Meld je suggestie(s).