chat-altchatcrossloginquestion-circlesearchsmileystarthumbup-downwarning
Vlaanderen
Contacteer ons
    Terug naar overzicht Stuur een e-mail

    Stuur een e-mail naar 1700, de informatiedienst voor al uw vragen aan de overheid.
    U ontvangt een kopie van uw bericht.

    Terug naar overzicht Chat met ons
    Uw chatgesprek wordt automatisch gestart zodra er een medewerker beschikbaar is.
    Even geduld, uw positie in de wachtrij wordt bepaald.

    Websites

    Inleiding 

    Overheden van alle bestuursniveaus laten heel wat websites bouwen. In de toekomst zullen ook andere communicatiemiddelen zoals mobiele applicaties meer in zwang geraken.  

    Toegankelijkheid van websites en mobiele applicaties is voor de Vlaamse overheid reeds een hele poos een belangrijk aandachtspunt, in het bijzonder voor personen met een visuele, auditieve of fysieke handicap, maar ook voor anderstalige nieuwkomers, ouderen enzovoort. De Europese Unie legde hieromtrent meer recent ook belangrijke vereisten op, die de lidstaten verplicht moeten omzetten. De normering inzake toegankelijkheid van websites wordt dus naar een hoger niveau getild.  

    De regeling houdt in dat nieuwe websites en mobiele applicaties gepubliceerd na 23 september 2018 toegankelijk moeten zijn overeenkomstig de bepalingen van richtlijn (EU) 2016/2102. Artikelen II.16 en II.17 van het Bestuursdecreet zetten deze verplichte bepalingen  om in Vlaamse wetgeving. Websites die al voor 23 september 2018 gepubliceerd waren, moeten volgens deze bepalingen toegankelijk zijn tegen 23 september 2020. Mobiele applicaties moeten vanaf 23 juni 2021 toegankelijk zijn. Voor meer informatie over de deadlines kan je terecht op de webpagina’s over digitale toegankelijkheid binnen de Vlaamse overheid.  

    Aanbestedende overheden kunnen onderstaande modelclausules opnemen in hun bestek om aan de verplichtingen uit het Bestuursdecreet te voldoen. Wat sommige van onderstaande modelclausules betreft, is het raadzaam ze op te nemen in ieder bestek. Andere modelclausules zijn veeleer vrijblijvend of enkel nuttig in specifieke gevallen. Momenteel moet nog de kantmelding worden gemaakt dat het Bestuursdecreet zich nog in het parlementair proces bevindt en dus nog niet bekendgemaakt is of in werking is getreden. Toch is het aan te raden om onderstaande clausules nu reeds op te nemen. 

    Het programma Webplatform Vlaanderen (Agentschap Informatie Vlaanderen) helpt entiteiten bij hun digitale dienstverlening. De frontend van dit webplatform zal gebouwd worden met de webcomponenten om zo maximale aandacht te geven aan de webtoegankelijkheid. Met dit webplatform ontzorgt AIV de entiteiten inzake webtoegankelijkheid. Instappen op het webplatform zorgt ervoor dat er geen overheidsopdracht meer uitgeschreven moet worden. 

    Voorwerp van de opdracht – technische specificaties – verwijzing naar de richtlijn 

    Met het oog op het sensibiliseren van de markt kan de aanbestedende overheid in de omschrijving van het voorwerp van de opdracht een algemene verwijzing naar de normen uit de richtlijn opnemen. 

    De aanbestedende overheid hecht een groot belang aan toegankelijkheid, waaronder ook de toegankelijkheid van websites en mobiele applicaties, onder andere voor personen met een beperking. De website/mobiele applicatie die het voorwerp van deze opdracht uitmaakt, moet minstens toegankelijk zijn conform de norm EN 301549.  

    De Europese Unie kan de Europese standaard EN 301549, die verwijst naar de WCAG 2.1 AA (Web Content Accessibility Guidelines 2.1, niveau AA), nog wijzigen of actualiseren. Indien geen referenties van de geharmoniseerde normen zijn bekend gemaakt, geldt de Europese norm EN 301 549. De aanbestedende overheid verwijst in de opdrachtdocumenten uiteraard best naar de meest recente norm. 

    Uitsluiting  

    Overeenkomstig art. 69, 3° Wet Overheidsopdrachten kan de aanbestedende overheid een kandidaat of inschrijver in elk stadium van de plaatsingsprocedure uitsluiten indien deze kandidaat of inschrijver in de uitoefening van zijn beroep een ernstige fout heeft begaan, waardoor zijn integriteit in twijfel kan worden getrokken.  

    Het wetens en willens niet in acht nemen van de verbintenis om een website te bouwen conform de norm EN 301549 kan, gelet op het belang van toegankelijke websites, aanzien worden als een ernstige beroepsfout. In voorkomend geval moet de uitsluiting wel afdoende worden gemotiveerd 

    Technische specificaties 

    Generieke technische specificatie 

    Artikel II.16 Bestuursdecreet bepaalt dat nieuwe websites van overheidsinstanties moeten voldoen aan de norm EN 301549. Overeenkomstig artikel 53, §3 Wet Overheidsopdrachten moeten de technische specificaties zodanig opgesteld worden, behalve in behoorlijk gemotiveerde gevallen, dat rekening gehouden wordt met de ‘criteria inzake toegankelijkheid voor personen met een handicap of de geschiktheid van het ontwerp voor alle gebruikers’. De Vlaamse overheid raadt onderstaande clausule aan, die zowel conform is met het Bestuursdecreet als met de Wet Overheidsopdrachten. 

    Uitzonderingen 

    Artikel II.17 Bestuursdecreet bevat heel wat uitzonderingen voor bepaalde onderdelen van websites die niet moeten beantwoorden aan de opgelegde norm. Waar nodig of wenselijk, kunnen deze uitzonderingen aan onderstaande clausule worden toegevoegd. Afhankelijk van de inhoud van de te ontwikkelen website/mobiele applicatie zal u één of meerdere punten kunnen opnemen. Voor sommige onderdelen geldt bovendien een overgangsperiode. Zodra die overgangsperiode verstreken is, mogen deze niet meer vermeld worden in de lijst van uitzonderingen. Vanaf dan moeten ze immers voldoen aan de norm. 

    De uitzonderingen uit artikel II.17 Bestuursdecreet worden hieronder limitatief opgesomd. Gelieve de uitzonderingen die op je opdracht van toepassing zijn, op te nemen in je bestek. 

    documenten die niet primair voor gebruik op het internet bestemd zijn en die in webpagina’s zijn verwerkt en die zijn gepubliceerd voor 23 september 2018, tenzij de inhoud nodig is voor actieve administratieve processen in het kader van taken die de betrokken overheidsinstanties vervullen; 

    vooraf opgenomen, op tijd gebaseerde media, die gepubliceerd zijn vóór 23 september 2020; 

    3° live uitgezonden media van het type louter geluid, louter videobeeld, audio-video, audio en/of video in combinatie met interactie; 

    4° online kaarten en –karteringsdiensten, voor zover bij voor navigatie bestemde kaarten, essentiële informatie op een toegankelijke, digitale wijze wordt verstrekt; 

    reproducties van stukken die in particulier of openbaar bezit zijn en die van historisch, artistiek, archeologisch, esthetisch, wetenschappelijk of technisch belang zijn en deel uitmaken van verzamelingen die worden bewaard door culturele instellingen zoals bibliotheken, archiefinstellingen en musea, die niet volledig toegankelijk gemaakt kunnen worden omdat: 

    1. a) de toegankelijkheidseisen onverenigbaar zijn met de bewaring van het stuk in kwestie of de authenticiteit van de reproductie;
    2. b) geautomatiseerde en kostenefficiënte oplossingen ontbreken om de tekst van manuscripten of andere stukken uit erfgoedcollecties te extraheren en om te zetten in inhoud die met de toegankelijkheidseisen strookt;

    inhoud van websites die alleen beschikbaar is voor een beperkt aantal personen en die gepubliceerd is vóór 23 september 2019, tot dergelijke websites ingrijpend herzien worden; 

    inhoud die afkomstig is van derden en die niet door de betrokken overheidsinstantie wordt gefinancierd of ontwikkeld en evenmin onder haar gezag staat; 

    content van websites en mobiele applicaties die niet noodzakelijk is voor actieve administratieve processen en die niet is bijgewerkt of aangepast na 23 september 2019.  

    Onevenredige last 

    Naast bovenstaande uitzonderingen kan een aanbestedende overheid ook oordelen dat het een onevenredige last is om bepaalde delen van een website of mobiele applicatie toegankelijk te maken, conform artikel II.16, tweede lid Bestuursdecreet. De onevenredigheid van de last wordt beoordeeld op grond van de volgende criteria: 

    1. de omvang, de middelen en de aard van de betrokken overheidsinstantie, en 
    1. de geraamde kosten en baten voor de betrokken overheidsinstantie in verhouding tot de geraamde voordelen voor personen met een beperking, rekening houdend met de frequentie en de duur van het gebruik van de specifieke website of mobiele applicatie. 

    De vermelding van de delen die niet toegankelijk zijn omwille van een onevenredige last, moet gebeuren in de toegankelijkheidsverklaring.  

    Modelclausule 

    De website/mobiele  applicatie moet minstens toegankelijk zijn conform de norm EN 301549.  

     Deze vereiste geldt evenwel niet voor: 

     [Vul in op welke elementen de vereiste niet van toepassing is omwille van een uitzonderingsgeval of een geval van een onevenredige last 

    Kwalitatieve selectie – ervaring  

    Om een toegankelijke website te bouwen kan een gedegen ervaring met toegankelijkheid van websites in sommige gevallen aangewezen zijn. De aanbestedende overheid kan hierop inspelen door deze overweging mee te nemen in de selectiecriteria.  

    In geval u om referenties verzoekt, kan u bijvoorbeeld bepalen dat deze referenties ook moeten aantonen dat de kandidaat of inschrijver over ervaring beschikt met het bouwen van toegankelijke websites. 

    In het geval van opdrachten van beperkte waarde en onderhandelingsprocedures zonder bekendmaking rekenen we erop dat je in je keuze of selectie rekening houdt met de toegankelijkheid en enkel potentiële opdrachtnemers uitnodigt die ervaring hebben met toegankelijkheid of bereid zijn zich hierin bij te scholen. 

    Toelichting (facultatief) 

    Als de aanbestedende overheid na de oplevering zelf de website verder up-to-date houdt en van inhoud voorziet, bestaat het risico dat de aanvankelijk toegankelijke website toch ontoegankelijk wordt door toedoen van een foutief gebruik van de eigen werknemers. Om die reden is een toelichting over hoe het product werkt door de opdrachtnemer ten behoeve van de medewerkers van de aanbestedende overheid in sommige gevallen een toegevoegde waarde, eventueel in de vorm van een draai- of handboek. De toelichting kan o.a. uitleg omvatten over het aanmaken van toegankelijke webinhoud. In de uitvoeringsvoorwaarden kan hiertoe bijvoorbeeld volgende clausule opgenomen worden: 

    De opdrachtnemer voorziet de nodige toelichting om de medewerkers van de aanbestedende overheid in staat te stellen de toegankelijkheid van de website te onderhouden en toegankelijke webinhoud aan te maken. De opdrachtnemer voorziet hiertoe een voorstel in zijn offerte. 

    Voorstellen kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op een opleiding of het ter beschikking stellen van een handleiding of leidraad.  

    Deze clausule is slechts een voorbeeld en kan aangepast worden naar wens van de aanbestedende overheid. In sommige gevallen kan het daarbij aangewezen zij om hiervoor ook een vergoeding te voorzien. 

    Toegankelijkheidsverklaring 

    Artikel II.16 Bestuursdecreet bepaalt dat elke website een toegankelijkheidsverklaring moet hebben. In dit kader raden we aan om de verplichte toegankelijkheidsverklaring te laten opstellen door de opdrachtnemer.  

    De opdrachtnemer dient een toegankelijkheidsverklaring op te stellen die de volgende elementen omvat:  

    1) Toelichting over de delen van de content die niet toegankelijk zijn 

    2) De redenen daarvoor, 

    3) In voorkomend geval de toegankelijke alternatieven waarin is voorzien. 

    De opdrachtgever zelf voegt volgende twee elementen achteraf toe en publiceert de toegankelijkheidsverklaring op de betreffende website. 

    1. Beschrijving van en link naar een feedbackmechanisme waar een melding gemaakt kan worden en om uitgesloten informatie op te vragen; 
    1. Klachtenprocedure binnen de Vlaamse overheid 

    Webcomponenten (facultatief) 

    Met de componentenbibliotheek van Agentschap Informatie Vlaanderen kunt u de front-end van diverse digitale overheidstoepassingen zoals websites of digitale loketten makkelijk vorm geven. Met deze componenten kunnen responsieve, gebruiksvriendelijke en webtoegankelijke websites worden gebouwd. In het bestek van uw opdracht kan u het gebruik van de componentenbibliotheek verplicht stellen. 

    Webplatform

    Informatie Vlaanderen gestart met de bouw van een nieuw webplatform. Dit wordt een nieuw aanbod aan overheden in Vlaanderen om publieksgerichte informatie en diensten te beheren en beter vindbaar te maken, zowel voor het brede als het gespecialiseerde publiek.

    Het platform zal voorzien in oplossingen voor en expertise over:

    • het beheer en de publicatie van officiële informatie en content voor alle doelgroepen
    • de opmaak en toegankelijkheid van websites en loketten op élke scherm, ook mobiel
    • tools voor informatie op maat van de gebruiker
    • het vlot vindbaar maken van informatie door zowel een breed publiek als door experten en professionals
    • een digitale hulpfunctie inclusief mogelijkheid contact op te nemen met de juiste overheidsdienst.

    Het webplatform zal niet als systeem worden aangeboden maar als volwaardige end-to-end oplossing voor overheden. Het platform wordt een gecoördineerde en gemanagede omgeving waar enerzijds overheden ontzorgd worden, anderzijds gebruikers sneller vinden wat ze nodig hebben. De evolutie naar een webplatform voor overheden is zoals in de e-commerce sector gebeurt: platformen zoals Bol.com en Amazon bieden een ketenservice aan handelaars om hun producten vindbaar te maken, te verkopen, betaling en verzending te regelen.

    Webplatform werkt aan een gelijkwaardig aanbod, specifiek voor overheden in Vlaanderen en hun noden. Belangrijk daarbij is dat de inhoud en de dienstverlening zelf de opdracht blijft van elke entiteit. Het platform biedt een uitstalraam voor die informatie en dienstverlening, combineert ze vlotter met bronnen en andere inhoud, biedt rijke functionaliteit aan errond (zoals nieuwsbrieven, informeren op maat, …) en ontsluit de informatie via meerdere kanalen.

    Het webplatform komt in de plaats van:

    • de huidige Vlaanderen.be, Vlaanderen Intern en alle aanverwante websites
    • het aanbod van Kanooh, waarvan het raamcontract afloopt in de loop van 2019

    Het webplatform staat open voor alle entiteiten van de Vlaamse overheid.

    Webplatform zal nauw integreren met de andere grote programma’s van Informatie Vlaanderen, zoals Mijn Burgerprofiel, Authentieke Bronnen, Contact Center, Kruispuntbank Vlaanderen en andere.

    Wil je meer vernemen over het webplatform, neem dan contact op met Lien Thoelen.

    Screening (facultatief) 

    De aanbestedende overheid kan bepalen dat de opdrachtnemer een toegankelijkheidsscreening moet laten uitvoeren en het resultaat van de screening moet afleveren bij de oplevering. Dit kan dienen als controle van de conformiteit met EN 301 549. 

     

    Garantie op naleving van de toegankelijkheidseisen (facultatief) 

    In het ideale scenario wordt bij de oplevering van een website of mobiele applicatie de conformiteit ervan met de toegankelijkheidsnormen gecontroleerd. Mogelijks beschik je echter niet over de nodige expertise of de nodige capaciteit om de conformiteit volledig te controleren. 

    Het is daarom raadzaam om een langere garantieperiode te voorzien waarbinnen de opdrachtnemer de toegankelijkheid van de website moet waarborgen. Dit kan door in het bestek in een voorlopige oplevering te voorzien, waarna een garantieperiode begint te lopen. Binnen deze garantieperiode moet de opdrachtnemer alle gebreken m.b.t. toegankelijkheid remediëren. Pas na deze garantieperiode wordt de opdracht definitief opgeleverd.  

    Het komt regelmatig voor dat opdrachten voor het bouwen van websites een luik omvatten m.b.t. het latere onderhoud van de website. Deze onderhoudsperiode kan aangewend worden om de website gedurende langere tijd te conformeren aan de opgelegde toegankelijkheidsvereisten. In voorkomend geval is het aan te raden om in het bestek te expliciteren dat de conformiteit met EN 301549 integraal deel moet uitmaken van het onderhoud. 

    Aansprakelijkheid 

    Ten slotte is het ook raadzaam een specifieke bepaling over aansprakelijkheid op te nemen in het bestek. Op die manier beschikt u als aanbestedende overheid over een stok achter de deur om de opdrachtnemer aan te spreken in geval van eventuele schade die het gevolg is van problemen met de toegankelijkheid van de website.  

    Volgende specifieke bepaling kan u opnemen in het bestek:. 

    Aansprakelijkheid (ART. 152 KB UITVOERING) 

    De dienstverlener draagt de volle aansprakelijkheid voor de fouten en nalatigheden die in de verleende diensten voorkomen. Schade, inclusief gevolgschade, die resulteert uit contractuele tekortkomingen in hoofde van de opdrachtnemer, zijn aan hem toerekenbaar. Dit is uitdrukkelijk ook het geval voor schade die het gevolg is van gebreken op het vlak van toegankelijkheid.